Μύκητες κάτω από …αθλητικά ρούχα 

Πώς θα τους αντιμετωπίσετε; 

 

Γνωρίζατε πώς οι καλοκαιρινές μυκητιάσεις δεν παραμονεύουν μόνο στις δημόσιες πισίνες και την άμμο, αλλά ευνοούνται σημαντικά και από τις σύγχρονες ενδυματολογικές επιλογές μας; Για παράδειγμα, η χρήση high-tech αθλητικών κολάν και dry-fit ενδυμάτων -που αποτελεί καθημερινή συνήθεια κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και όχι μόνο για λειτουργικούς και πρακτικούς λόγους- μπορεί να γίνουν αιτία ταλαιπωρίας. Κι αυτό καθώς  η αίσθηση άνεσης που προσφέρουν ενδέχεται να είναι παραπλανητική. Γιατί;  Επειδή χωρίς να γίνεται αντιληπτό, η παρατεταμένη εφαρμογή στενών συνθετικών ρούχων μετατρέπει την επιφάνεια του δέρματός μας σε ένα ιδανικό, τροπικό μικροκλίμα για την ανάπτυξη παθογόνων μυκήτων. Έτσι, λοιπόν,  μέσα από την επιστημονική ανάλυση των συνθετικών ινών, αποδεικνύεται όπως επισημαίνει ο Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος δρ Χρήστος Στάμου, “ πώς η σύγχρονη τεχνολογία των υφασμάτων παγιδεύει την υγρασία, μεταβάλλοντας το φυσικό pH της επιδερμίδας. Αυτή η διαδικασία όμως αποδιοργανώνει το δερματικό μικροβίωμα και δημιουργεί έτσι το ιδανικό περιβάλλον για την υπερανάπτυξη μυκήτων στις πτυχές του σώματος”.

Παρακάτω, με τη βοήθεια του δρ Χρήστου Στάμου, θα προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε τους μηχανισμούς  και κάποιες εφαρμογές στοχευμένων κανόνων υγιεινής που αποτελούν το κλειδί για την αποτελεσματική προστασία του δέρματός μας σε τέτοιες πριπτώσεις…

“Δροσερή” ψευδαίσθηση

Τα σύγχρονα αθλητικά ενδύματα από πολυεστέρα, νάιλον ή σπάντεξ είναι σχεδιασμένα να απωθούν τον ιδρώτα, προσφέροντας μια άμεση αίσθηση στεγνότητας. Η τεχνολογία αυτή, ωστόσο, μεταφέρει την υγρασία στην εξωτερική επιφάνεια του ρούχου, ενώ ταυτόχρονα παγιδεύει ένα στρώμα θερμού αέρα και εγκλωβισμένων υδρατμών απευθείας επάνω στην κεράτινη στοιβάδα.

Η έλλειψη όμως επαρκούς αερισμού και η στενή εφαρμογή των ρούχων εμποδίζει τη φυσική εξάτμιση, διατηρώντας το δέρμα σε κατάσταση διαρκούς υγρασίας, ακόμη και αν το ίδιο το ύφασμα δείχνει στεγνό. Με τον τρόπο αυτό, η επιφάνεια του σώματος στερείται τη δυνατότητα να αναπνεύσει ελεύθερα, θέτοντας τις βάσεις για τη σταδιακή αποδιοργάνωση του δερματικού φραγμού υπό συνθήκες υψηλής καλοκαιρινής θερμοκρασίας, όπως επισημαίνουν και τα ερευνητικά δεδομένα.

Δημιουργία “τροπικού οικοσυστήματος” στο δέρμα

Η παρατεταμένη παγίδευση θερμότητας και υγρασίας από τα αθλητικά ρούχα αλλοιώνει ριζικά το μικροπεριβάλλον του δέρματος. Οι δερματόφυτοι μύκητες και οι ζυμομύκητες του γένους Candida αποτελούν καιροσκοπικούς μικροοργανισμούς – που ευδοκιμούν σε σκοτεινά περιβάλλοντα με σταθερή υγρασία και θερμοκρασίες που ξεπερνούν τους 30°C συνθήκες- που αναπτύσσονται ταχύτατα κάτω από στενά συνθετικά υφάσματα στη διάρκεια του καλοκαιριού.

Οι ανατομικές πτυχές του σώματος, όπως η βουβωνική χώρα, οι μασχάλες και η περιοχή κάτω από το στήθος, υφίστανται την εντονότερη δοκιμασία. Αυτό εμποδίζει το οξυγόνο του αέρα να έρθει σε επαφή με τα ανώτερα στρώματα της επιδερμίδας και παγιδεύει τα αποβαλλόμενα αέρια (διοξείδιο του άνθρακα).

Η έλλειψη ελεύθερης ροής αέρα μειώνει τοπικά το διαθέσιμο οξυγόνο στην επιφάνεια της επιδερμίδας. Αυτή η μείωση ευνοεί την ανάπτυξη μικροοργανισμών (όπως ορισμένοι μύκητες και αναερόβια βακτήρια) που προτιμούν περιβάλλοντα με ελάχιστο ή καθόλου οξυγόνο για να πολλαπλασιαστούν.

Έτσι οι συγκεκριμένες περιοχές μετατρέπονται σε ιδανικά “θερμοκήπια” των παθογόνων.

Βλάβη του δερματικού φραγμού και αλλοίωση του pH

Η συνεχής κίνηση κατά την άσκηση σε συνδυασμό με το συνθετικό ύφασμα ασκεί έντονη τριβή στην επιφάνεια του σώματος. Η μηχανική αυτή πίεση προκαλεί μικροτραυματισμούς και λύση της συνέχειας της κεράτινης στοιβάδας, επιτρέποντας στους μύκητες να εισχωρήσουν ευκολότερα στα βαθύτερα στρώματα.

Παράλληλα, ο εγκλωβισμένος ιδρώτας κάτω από το φράγμα του ρούχου μεταβάλλει το φυσιολογικά όξινο pH της επιδερμίδας (από  περίπου 5.5), καθιστώντας το πιο αλκαλικό. Σύμφωνα με κλινικά δεδομένα, η άνοδος του pH διαταράσσει την ισορροπία του μικροβιώματος. Η αλλοίωση αυτή εξουδετερώνει τα ωφέλιμα βακτήρια που φυσιολογικά αναστέλλουν την ανάπτυξη των παθογόνων μικροοργανισμών, αφήνοντας το δέρμα απροστάτευτο απέναντι στις μυκητιασικές λοιμώξεις.

Ανθεκτικότητα των μυκήτων στις ίνες και η αυτο-μόλυνση

Οι παθογόνοι μικροοργανισμοί επιδεικνύουν εξαιρετική ανθεκτικότητα όταν προσκολλώνται σε υδρόφοβα υλικά, όπως ο πολυεστέρας και το νάιλον. Τα σπόρια των μυκήτων παγιδεύονται ανάμεσα στις συνθετικές ίνες μαζί με τα λιπίδια του σμήγματος, δημιουργώντας σταθερές αποικίες που αποδεικνύονται δύσκολο να εξολοθρευτούν, όπως καταδεικνύουν σχετικές μελέτες.

Να θυμάστε:

– Η συνήθεια να πλένουμε τα ευαίσθητα αθλητικά ρούχα σε χαμηλές θερμοκρασίες (30°C-40°C) αδυνατεί να καταστρέψει τα παραπάνω μικροβιακά φορτία.

-Για την πλήρη εξάλειψη των μυκήτων απαιτούνται θερμοκρασίες πάνω απ’ τους 60°C. Κατά συνέπεια, η επαναχρησιμοποίηση πλημμελώς απολυμασμένων ενδυμάτων οδηγεί σε έναν φαύλο κύκλο μόλυνσης του δέρματος, ακόμη και αν η αρχική λοίμωξη είχε αντιμετωπιστεί.

 

Εικόνα του προβλήματος

Η αλόγιστη χρήση των κλασικών activewear μπορεί να οδηγήσει σε  επώδυνες καταστάσεις όπως: -Tinea Cruris (μυκητίαση της βουβωνικής χώρας),  -ποικιλόχρους πιτυρίαση με τις χαρακτηριστικές κηλίδες,  -παράτριμμα στις πτυχές του δέρματος, καθώς και -έντονη δερματίτιδα από τριβή.

Πρόληψη

Για την αποφυγή  των λοιμώξεων είναι απαραίτητα:

-η άμεση αφαίρεση των ιδρωμένων ενδυμάτων μετά την άσκηση,

-το σχολαστικό στέγνωμα του  δέρματος, και

-η σταδιακή αντικατάσταση των στενών συνθετικών υφασμάτων με χαλαρά ρούχα από φυσικές ίνες, όπως το βαμβάκι ή το λινό, που επιτρέπουν τον σωστό αερισμό της επιδερμίδας.

Να θυμάστε:

Σε περίπτωση συμπτωμάτων, η αξιολόγηση από δερματολόγο είναι απαραίτητη για την αποφυγή λανθασμένης χρήσης φαρμάκων που επιδεινώνουν τη λοίμωξη.

Χρήσιμες γνώσεις

 

Ο δρ Στάμου μας ενημερώνει ότι:

-Η βιομηχανία της μόδας χρησιμοποιεί πλέον προηγμένη τεχνολογία νηματοποίησης με πολυμερή (όπως πολυεστερικές μικροΐνες), σχεδιάζοντας υφάσματα που απωθούν το νερό. Ωστόσο, η χρήση high-tech αθλητικών ρούχων δημιουργεί μια ενδιαφέρουσα αντίφαση: ενώ σχεδιάζονται για να απομακρύνουν τον ιδρώτα, συχνά δημιουργούν το τέλειο «μικροκλίμα» για δερματολογικά προβλήματα.

-Υλικά όπως ο πολυεστέρας και το ελαστάν (spandex) είναι υδρόφοβα. Ενώ «σπρώχνουν» το νερό στην εξωτερική επιφάνεια, οι ίδιες οι ίνες παγιδεύουν τα έλαια του σώματος και τα νεκρά κύτταρα. Αυτό δημιουργεί ένα θρεπτικό υπόστρωμα όπου οι μύκητες μπορούν να επιβιώσουν και να αναπτυχθούν.

-Πολλοί αθλητές κάνουν το λάθος να παραμένουν με τα dry-fit ρούχα για ώρες μετά την προπόνηση (π.χ. για έναν καφέ ή στο αυτοκίνητο), επειδή νιώθουν το ύφασμα στεγνό στην αφή. Όμως, το δέρμα από κάτω παραμένει εκτεθειμένο στους μικροοργανισμούς.

-Αν και δεν υπάρχουν συνθετικά υφάσματα που να προσφέρουν 100% εγγυημένη προστασία από τις μυκητιάσεις, οι τεχνολογίες που ενσωματώνουν νανοσωματίδια αργύρου (AgNPs) ή φυσικές ίνες μπαμπού παρουσιάζουν σαφώς χαμηλότερο κίνδυνο ανάπτυξής τους.

 

 

Μαρία Ορφανίδου