“Ανάλαφρη” επιστροφή στα θρανία. Πώς;

Συμβουλές από τον Πανελλήνιο Σύλλογο Φυσικοθεραυπευτών (ΠΣΦ)

 

Η Σχολική τσάντα, η εργονομία στο θρανίο, οι οθόνες και η καθημερινή κίνηση γίνονται το επίκεντρο για τον Πανελλήνιο Σύλλογο Φυσικοθεραπευτών (ΠΣΦ) τώρα που τα παιδιά επιστρέφουν στα θρανία. Γιατί; Επειδή τα μέλη του θέλουν να υπενθυμίσουν  σε γονείς, μαθητές και εκπαιδευτικούς ότι η πρόληψη για την υγεία του μυοσκελετικού συστήματος των παιδιών δεν σημαίνει φόβο ή υπερβολική ανησυχία για τη στάση του σώματος. Αλλα σημαίνει σωστές καθημερινές συνήθειες. Δηλαδή, λιγότερο και σωστά κατανεμημένο βάρος στη σχολική τσάντα. Κατάλληλη εργονομία στο θρανίο και το σπίτι. Συχνή αλλαγή θέσης, και, πάνω απ’ όλα, καθημερινή κίνηση. Η νέα σχολική χρονιά μήπως είναι,  λοιπόν, μια ευκαιρία να υιοθετήσουμε απλές καθημερινές συνήθειες που συμβάλλουν στην υγεία των παιδιών μας; Πώς, όμως; Με “ελαφρύτερες τσάντες, σωστή εργονομία, συχνές αλλαγές θέσης και, πάνω απ’ όλα, καθημερινή κίνηση είναι τα βασικά στοιχεία της πρόληψης. Δεν υπάρχει μία “τέλεια” στάση που πρέπει να διατηρείται για ώρες. Το σημαντικό είναι το παιδί να μην μένει ακίνητο στην ίδια θέση, αλλά να αλλάζει στάση, να σηκώνεται και να κινείται τακτικά”, επισημαίνει ο Πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Φυσικοθεραπευτών, κ. Πέτρος Λυμπερίδης, εξηγώντας με απλά λόγια πώς, “η καλύτερη στάση είναι αυτή που αλλάζει συχνά, είναι η επόμενη στάση. Κατανοώντας τον προβληματισμό και την ενδεχόμενη ανησυχία των γονέων και των εκπαιδευτικών, λέμε ότι δεν χρειάζεται φόβος. Αλλά χρειάζεται ενημέρωση και σωστές συνήθειες. Τέλος, ευχόμαστε σε όλους, μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς, μια καλή και δημιουργική σχολική χρονιά, με Υγεία και Πρόοδο”. Παρακάτω, θα βρείτε συμβουλές για απλές καθημερινές συνήθειες από τους ειδικούς της Επιστήμης της Κίνησης, για λιγότερη μυοσκελετική επιβάρυνση των μαθητών…

 

5 βασικά μηνύματα προς γονείς, εκπαιδευτικούς και μαθητές

1. Όσο πιο ελαφριά είναι η σχολική τσάντα, τόσο καλύτερα.
2. Όταν το φορτίο είναι μεγάλο και η διαδρομή το επιτρέπει, η τσάντα με ρόδες αποτελεί προτιμητέα επιλογή.
3. Το σακίδιο πλάτης πρέπει να φοριέται και στους δύο ώμους και να εφαρμόζει κοντά στην πλάτη.
4. Δεν υπάρχει μία «τέλεια» στάση στο θρανίο. Η θέση πρέπει να είναι άνετη και να αλλάζει συχνά.
5. Το διάλειμμα και η καθημερινή σωματική δραστηριότητα αποτελούν ουσιαστικό μέρος της πρόληψης.

 

ΣΥΧΝΕΣ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΣΑΣ

 

1. Σχολική τσάντα: όσο λιγότερο βάρος, τόσο καλύτερα;

-Η σχολική τσάντα αποτελεί ένα καλό σημείο εκκίνησης για την πρόληψη, καθώς πρόκειται για ένα καθημερινό φορτίο που μπορεί σχετικά εύκολα να περιοριστεί.

-Πριν φύγει το παιδί για το σχολείο, είναι σημαντικό να μεταφέρει μόνο όσα χρειάζεται για τη συγκεκριμένη μέρα: βιβλία, τετράδια, φάκελοι, παγούρια και ηλεκτρονικές συσκευές μπορούν να αυξήσουν σημαντικά το συνολικό βάρος, χωρίς αυτό να γίνεται πάντα αντιληπτό.

–Δεν υπάρχει ένα απόλυτο όριο βάρους που να μπορεί να εφαρμοστεί με τον ίδιο τρόπο σε όλα τα παιδιά. Ως πρακτικός κανόνας, ωστόσο, είναι σκόπιμο να επιδιώκεται το μικρότερο δυνατό φορτίο. Η American Physical Therapy Association προτείνει ως στόχο περίπου έως το 10% του σωματικού βάρους, ενώ η American Academy of Pediatrics αναφέρει ότι το σακίδιο δεν θα πρέπει να υπερβαίνει το 15% του βάρους του παιδιού.

 

Προσοχή!

Εξίσου σημαντικό οι γονείς α παρατηρείτε την αντίδραση του ίδιου του παιδιού. Εάν δυσκολεύεται να σηκώσει την τσάντα του, γέρνει έντονα προς τα εμπρός ή αναφέρει πόνο και δυσφορία, τότε το φορτίο θα πρέπει να μειωθεί.

 

2. Τσάντα με ρόδες ή σακίδιο;

Όταν το παιδί χρειάζεται να μεταφέρει σχετικά μεγάλο βάρος, η τσάντα με ρόδες μπορεί να αποτελεί πολύ καλή και συχνά προτιμητέα επιλογή, καθώς περιορίζει τη συνεχή φόρτιση της πλάτης και των ώμων. Είναι ιδιαίτερα πρακτική όταν η διαδρομή προς και από το σχολείο είναι σχετικά επίπεδη και το σχολικό περιβάλλον επιτρέπει τη χρήση της.

Ωστόσο, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές συνθήκες μετακίνησης του παιδιού. Για παράδειγμα, σ‘ ένα σχολείο με πολλές σκάλες η τσάντα με ρόδες μπορεί να χρειάζεται να σηκώνεται συχνά, περιορίζοντας έτσι το πλεονέκτημά της. Η λαβή θα πρέπει να είναι ρυθμισμένη στο ύψος του παιδιού και η μεταφορά να γίνεται χωρίς παρατεταμένη στροφή του κορμού.

 

3. Στην περίπτωση του κλασικού σακιδίου πλάτης, τί κάνουμε;

Είναι σημαντικό να διαθέτει δύο φαρδείς και ρυθμιζόμενους ιμάντες, να φοριέται και στους δύο ώμους, να εφαρμόζει κοντά στο σώμα και να μην κρέμεται χαμηλά. Τα βαρύτερα αντικείμενα είναι προτιμότερο να τοποθετούνται όσο γίνεται πιο κοντά στην πλάτη, ενώ οι διαφορετικές θήκες μπορούν να χρησιμοποιούνται για καλύτερη κατανομή του φορτίου.

 

Προσοχή!

Η μόνιμη μεταφορά του σακίδιου στον έναν ώμο δεν είναι καλή συνήθεια.

 

4. Ο καθημερινός έλεγχος της τσάντας είναι μια απλή, αλλά σημαντική παρέμβαση;

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών προτείνει στους γονείς και τα παιδιά σας να αφιερώνετε λίγα λεπτά στον έλεγχο της σχολικής τσάντας. Με αυτόν τον τρόπο μπορείτε να απομακρύνετε βιβλία, τετράδια και αντικείμενα που δεν είναι απαραίτητα για το ημερήσιο πρόγραμμα.

Σημαντική είναι, παράλληλα, και η συμβολή του σχολικού περιβάλλοντος. Όπου είναι εφικτό, η δυνατότητα φύλαξης βιβλίων και σχολικού υλικού, η ορθολογική οργάνωση των μαθημάτων και ο περιορισμός της άσκοπης καθημερινής μεταφοράς φορτίου μπορούν να μειώσουν ουσιαστικά την επιβάρυνση των μαθητών.

 

5. Στο θρανίο δεν υπάρχει η έννοια της “έλειας στάσης”;

Η σωστή θέση στο θρανίο δεν είναι μια άκαμπτη ή «στρατιωτική» στάση που πρέπει να διατηρείται για ώρες.

Το ζητούμενο είναι μια άνετη και υποστηριζόμενη θέση: η πλάτη να στηρίζεται, οι ώμοι να παραμένουν χαλαροί, οι αγκώνες να βρίσκονται σε άνετη θέση και τα πέλματα να πατούν σταθερά στο δάπεδο (ή, όταν χρειάζεται, σε υποπόδιο). Παράλληλα, το κάθισμα και το θρανίο, θα πρέπει, όσο είναι δυνατόν, να ανταποκρίνονται στο ύψος και στις ανάγκες του παιδιού.

Προσοχή!

Το σημαντικότερο, όμως, είναι να μην καλλιεργείται η αντίληψη ότι υπάρχει μία και μοναδική στάση που πρέπει να διατηρείται συνεχώς. Τα παιδιά πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να αλλάζουν θέση, να μετακινούνται στην καρέκλα, να σηκώνονται και να περπατούν στα διαλείμματα. Αυτό που χρειάζεται περισσότερο να αποφεύγεται, είναι η παρατεταμένη ακινησία.

 

6. Η ϊδια λογική και για τη μελέτη στο σπίτι;

Η καρέκλα και το γραφείο πρέπει να επιτρέπουν στο παιδί να κάθεται άνετα, χωρίς να σηκώνει τους ώμους ή να σκύβει υπερβολικά.

Εξίσου σημαντικό είναι η μελέτη να μη γίνεται για μεγάλο χρονικό διάστημα χωρίς διακοπή. Μικρά και τακτικά διαλείμματα, κατά τα οποία το παιδί σηκώνεται, περπατά ή κινείται για λίγα λεπτά, είναι πιο χρήσιμα από την προσπάθεια να διατηρεί επί ώρες μια υποτιθέμενη «τέλεια» στάση.

 

7. Οθόνες: λιγότερη παρατεταμένη κάμψη, περισσότερες αλλαγές θέσης;

Η χρήση tablet, laptop και κινητού μπορεί να οδηγήσει σε παρατεταμένη κάμψη του αυχένα, ιδιαίτερα όταν το παιδί κοιτάζει συνεχώς προς τα κάτω. Όπου είναι δυνατόν, η οθόνη θα πρέπει να τοποθετείται πιο κοντά στο ύψος των ματιών, ενώ είναι προτιμότερο ν’ αποφεύγεται η παρατεταμένη χρήση tablet ή laptop πάνω στα γόνατα.

 

Προσοχή!

Και στην περίπτωση των οθονών, η βασική αρχή παραμένει η ίδια: συχνή αλλαγή θέσης και τακτικά διαλείμματα κίνησης.

 

8. Το διάλειμμα είναι χρόνος για κίνηση;

Το σχολικό διάλειμμα δεν θα πρέπει να αποτελεί απλώς συνέχεια της καθιστικής ζωής του θρανίου, ούτε να αναλώνεται εμπρός από μία οθόνη. Είναι μια σημαντική ευκαιρία για περπάτημα, παιχνίδι, κίνηση και κοινωνική δραστηριότητα.

 

9. Η καθημερινή κίνηση δεν είναι πολυτέλεια αλλά βασικό στοιχείο της υγείας και της ανάπτυξης του παιδιού;

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά για παιδιά και έφηβους, ηλικίας 5–17 ετών, κατά μέσο όρο τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης σωματικής δραστηριότητας την ημέρα μέσα στην εβδομάδα. Η δραστηριότητα αυτή δεν χρειάζεται να έχει τη μορφή οργανωμένου αθλητισμού. Μπορεί να περιλαμβάνει παιχνίδι, περπάτημα, ποδήλατο, τρέξιμο ή οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα που κρατά το παιδί ενεργό.

 

10. Έχει καταρριφθεί πια ο μύθος ότι η βαριά σχολική τσάντα δεν προκαλεί σκολίωση;

Η σχολική τσάντα δεν έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί σκολίωση ή μόνιμη παραμόρφωση της σπονδυλικής στήλης. Ωστόσο, μια υπερβολικά βαριά τσάντα ή η λανθασμένη χρήση της μπορεί να συνδέεται με πόνο ή ενόχληση στην πλάτη, τον αυχένα και τους ώμους.

 

Προσοχή!

Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών τονίζει την ανάγκη να μην αναπαράγονται μύθοι που προκαλούν αδικαιολόγητη ανησυχία σε γονείς και παιδιά.

 

11. Πότε χρειάζεται να αξιολογούνται τα παιδιά;

Ο πόνος στην πλάτη, τον αυχένα, τους ώμους ή τα άκρα δεν θα πρέπει να αγνοείται όταν επιμένει, όταν επανέρχεται συχνά, ή περιορίζει τη δραστηριότητα του παιδιού. Ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται και από άλλα συμπτώματα. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται αξιολόγηση από τον κατάλληλο επαγγελματία υγείας.

Προσοχή!

Ο Φυσικοθεραπευτής, ο ειδικός της Επιστήμης της Κίνησης, μπορεί να αξιολογήσει την λειτουργικότητα, τη στάση και την κίνηση και να παρέχει εξατομικευμένες συμβουλές, ανάλογα με τις ανάγκες κάθε παιδιού.

Απαραίτητες γνώσεις

-Ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών απευθύνει ένα απλό μήνυμα προς γονείς, μαθητές και σχολεία: “Δεν θέλουμε παιδιά που φοβούνται να κινηθούν ούτε γονείς που αγχώνονται για κάθε αλλαγή στάσης. Θέλουμε ελαφρύτερες τσάντες, καλύτερη οργάνωση του σχολικού φορτίου, κατάλληλα θρανία και καθίσματα, περισσότερες ευκαιρίες για κίνηση και παιδιά που μαθαίνουν από μικρά να φροντίζουν το σώμα τους”.

-Η πρόληψη δεν είναι μόνο ατομική υπόθεση ή υπόθεση της οικογένειας του μαθητή. Είναι και ευθύνη του σχολικού περιβάλλοντος. Όπου είναι εφικτό, χρειάζεται: -να προβλέπονται χώροι φύλαξης ή ερμάρια, -να υπάρχει ορθολογική διαχείριση των βιβλίων που μεταφέρονται καθημερινά και -να χρησιμοποιείται εξοπλισμός που ανταποκρίνεται στις εργονομικές ανάγκες των μαθητών διαφορετικών ηλικιών.

-Η επιστροφή στα θρανία μπορεί να γίνει μια ευκαιρία για να δημιουργηθούν καλύτερες καθημερινές συνήθειες.

 

 

Μαρία Ορφανίδου