Πνευμονιόκοκκος

Ο «αόρατος» εχθρός των πνευμόνων και το εμβόλιο που σώζει ζωές

Μήπως έχετε πυρετό και ρίγος ή βήχα με ή χωρίς απόχρεμψη;  Δύσπνοια ή ταχύπνοια, πόνο στο στήθος, ή κόπωση και  σύγχυση ιδιαίτερα αν είστε ηλικιωμένος, -η; Αν ναι, τότε πηγαίνετε στον γιατρό σας για να διερευνήσετε μήπως και έχετε προσβληθεί από πνευμονιόκοκκο ( streptococcus pneumoniae).  Μια δηλαδή νόσο που  παραμένει ένα από τα κυριότερα αίτια νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως, επηρεάζοντας κυρίως συγκεκριμένες ηλικιακές ομάδες πληθυσμού. Στην περίπτωση αυτή να θυμάστε ότι ο πνευμονιοκοκκικός εμβολιασμός δεν είναι απλά μια ιατρική σύσταση. Αλλά, αντιθέτως είναι μια στρατηγική που μειώνει τη νοσηρότητα και θνητότητα. Κυρίως στις ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού, με σημαντικά οφέλη για την κοινότητα και τα συστήματα Υγείας γενικότερα. Γι’ αυτό και η θεσμοθέτηση, η ενημέρωση και η ευρεία εφαρμογή των εμβολιασμών αυτών -σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού- τί αποτελεί; Τον ακρογωνιαίο λίθο της πρόληψης σοβαρών λοιμώξεων σε κάθε ηλικία…

Η ταυτότητα της νόσου

-Αν και οι περισσότεροι θεωρούν ότι η νόσος οφείλεται μόνο σε έναν ορότυπο, στην πραγματικότητα έχουν καταγραφεί περισσότεροι από 90 ορότυποι οι οποίοι όμως δεν είναι όλοι παθογόνοι για τον άνθρωπο.

-Η μετάδοση πραγματοποιείται μέσω σταγονιδίων που εκλύονται κατά τον βήχα, το φτέρνισμα ή τη στενή διαπροσωπική επαφή. Πηγή με-τάδοσης μπορεί να αποτελούν τόσο οι άνθρωποι που νοσούν όσο και ασυμπτωματικοί φορείς του μικροβίου.

-Η νόσηση κυμαίνεται συνήθως από ήπια έως απειλητική για τη ζωή, ιδιαίτερα σε βρέφη, ηλικιωμένους, ανθρώπους με συννοσηρότητες και σε ανοσοκατεσταλμένους ασθενείς, καταγράφοντας, μάλιστα, μερικές φορές μεγάλη νοσηρότητα και θνησιμότητα λόγω της εμφάνισης σοβαρών μορφών λοίμωξης όπως η μηνιγγίτιδα και η βακτηριαιμία.

-Επιδημιολογικά, οι πνευμονιοκοκκικές λοιμώξεις εκδηλώνονται περισσότερο συχνά κατά τη χειμερινή περίοδο λόγω συγχρωτισμού και κλιματικών συνθηκών. Μερικές φορές όμως και στην αρχή της εαρινής περιόδου ή και όλη τη διάρκεια της χρονιάς.

–Αν και οποιοσδήποτε μπορεί  να προσβληθεί από την πνευμονιοκοκκική νόσο, ωστόσο τα παιδιά κάτω των 2 ετών, οι ενήλικες πάνω απ’ τα 65, οι ανοσοκατεσταλμένοι και οι καπνιστές είναι εκείνοι που κινδυνεύουν περισσότερο.

Η σημασία του πνευμονιοκοκκικού εμβολιασμού

Η ενεργητική ανοσοποίηση μέσω του πνευμονιοκοκκικού εμβολιασμού κατέχει σημαίνουσα θέση στη μείωση των ποσοστών αντιβιοτικής αντοχής στα ευρέως χρησιμοποιούμενα αντιβιοτικά ειδικότερα στη χώρα μας, όπου η κατάχρηση και η λανθασμένη λήψη αντιβιοτικών αποτελεί μια συνηθισμένη πρακτική. Σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, η πνευμονία που οφείλεται σε ανθεκτικά στελέχη θεωρείται μια πραγματική κλινική πρόκληση, συχνά λόγω των περιορισμένων διαθέσιμων θεραπευτικών επιλογών.

Σύμφωνα με τον Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών Ενηλίκων συνιστάται ο εμβολιασμός με το νέο συζευγμένο εμβόλιο το οποίο καλύπτει έως και 20 διαφορετικά στελέχη. Η εισαγωγή του PCV20 στον εμβολιαστικό σχεδιασμό αποτελεί σημαντική εξέλιξη, καθώς στοχεύει σε ευρύτερη οροτυπική κάλυψη και βελτίωση της προστασίας, εφόσον υπόσχεται ακόμη μεγαλύτερη ανοσία, σε χώρες όπως η Ελλάδα με υψηλό ποσοστό στην κυκλοφορία ανθεκτικών στελεχών στην κοινότητα.

Πιο συγκεκριμένα, στους ενήλικες  65 ετών  και πάνω:

• Συνιστάται η διενέργεια μιας δόσης συζευγμένου πνευμονιοκοκκικού εμβολίου PCV. Μετά τον εμβολιασμό με PCV20 δεν συνιστάται να ακολουθήσει η χορήγηση PPSV23.
• Όσοι, -ες έχουν λάβει μόνο μια δόση PCV13 συνιστάται να λάβουν μια δόση PCV20 τουλάχιστον 1 χρόνο αργότερα, προκειμένου να ολοκληρώσουν τον εμβολιασμό τους.
• Σε ανθρώπους που έχει τυχόν προηγηθεί το PPSV23, ακολουθεί το PCV20 ένα έτος αργότερα.
• Σε όσες, -ους που έχουν λάβει το PCV13 και το PPSV23 συνιστάται να ακολουθήσει η χορήγηση του PCV20, μετά την παρέλευση πενταετίας από τον τελευταίο εμβολιασμό.
• Επιπρόσθετα, σε ανθρώπους ηλικίας 18 ως 64 ετών με υποκείμενα νοσήματα όπως:
• Ανοσοκαταστολή*, διαφυγή ΕΝΥ, κοχλιακό εμφύτευμα, χρόνια καρδιοπάθεια (εξαιρείται η υπέρταση), χρόνια ηπατική νόσο, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, ΧΑΠ, σακχαρώδη διαβήτη, αλκοολισμό ή που είναι βαρείς καπνιστές, πρέπει να διενεργείται μια δόση συζευγμένου πνευμονιοκοκκικού εμβολίου PCV20. Μετά τον εμβολιασμό με PCV20 δεν συνιστάται να ακολουθήσει η χορήγηση PPSV
• -Ανοσοκαταστολή* ή διαφυγή ΕΝΥ ή κοχλιακό εμφύτευμα, που έχουν εμβολιαστεί με PCV13 και PPSV23 συνιστάται να ακολουθήσει μια δόση PCV20 τουλάχιστον 5 χρόνια μετά την τελευταία δόση πνευμονιοκοκκικού εμβολίου.
• -Με χρόνια καρδιοπάθεια (εξαιρείται η υπέρταση), χρόνια ηπατική νόσο, χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, χρόνια πνευμονοπάθεια, σακχαρώδη διαβήτη, αλκοολισμό ή που είναι βαρείς καπνιστές, που έχουν λάβει μια δόση PCV13 ή PPSV23 διενεργείται μια δόση συζευγμένου πνευμονιοκοκκικού εμβολίου PCV20 ένα έτος αργότερα.
• *Ανοσοκαταστολή: Συγγενής ή επίκτητη ανοσοανεπάρκεια (συμπεριλαμβανομένης της ανεπάρκειας των B- και T-λεμφοκυττάρων, των ανεπαρκειών του συμπληρώματος, ανεπαρκειών της φαγοκυτταρικής λειτουργίας, λοίμωξης HIV), χρόνια νεφρική ανεπάρκεια, νεφρωσικό σύνδρομο, λευχαιμία, λέμφωμα, νόσος Hodgkin, γενικευμένη κακοήθεια, ιατρογενής ανοσοκαταστολή (π.χ. φαρμακευτική θεραπεία ή ακτινοθεραπεία), μεταμόσχευση συμπαγούς οργάνου, πολλαπλούν μυέλωμα, ανατομική ή λειτουργική ασπληνία (συμπεριλαμβανομένης της δρεπανοκυτταρικής νόσου και άλλων αιμοσφαιρινοπαθειών).

Ευχαριστούμε τη Δρ Τσικρικά Σταματούλα, Πρόεδρο Ομάδας Διακοπής Καπνίσματος Ευρωπαϊκής Πνευμονολογικής Εταιρείας, Πρόεδρο Ένωσης Πνευμονολόγων Ελλάδας, και Γραμματέα/Treasurer UEMS Πνευμονολογίας, για τις πληροφορίες που μας έδωσε.

Μαρία Ορφανίδου