Έξω έχει παγωνιά και αέρα

Πώς επηρεάζονται τα μάτια  μας;

 

Όταν το κρύο είναι τσουχτερό όλοι φοράμε ό,τι πιο ζεστό έχουμε και βεβαίως κουκουλωνόμαστε καλά, εάν χρειαστεί να βγούμε έξω. Ωστόσο, προστασία δεν χρειάζεται μόνο ο κορμός και το κεφάλι μας, αλλά και τα μάτια μας. Γιατί, άραγε;  Διότι τα μάτια, όπως μάς εξηγεί ο Χειρουργός-Οφθαλμίατρος δρ Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision και καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU Medical School), “είναι από τα πιο ευαίσθητα όργανα του σώματός μας και ευάλωτα στην παγωνιά και τον αέρα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι δεν διαθέτουν και μέτρα αυτοπροστασίας”. Όπως, όμως, τ’ αυτοκίνητα διαθέτουν σύστημα θέρμανσης, υαλοκαθαριστήρες και αντιψυκτικό, “ έτσι και τα μάτια μας έχουν τις βλεφαρίδες, τα βλέφαρα και τα αλμυρά δάκρυα για να αντέξουν το κρύο. Το αλατόνερο, όμως, παγώνει σε πολύ χαμηλότερες θερμοκρασίες απ’ ό,τι το γλυκό νερό. Γι’ αυτό και τα μάτια μας παραμένουν υγρά ακόμα και όταν η θερμοκρασία πέφτει κάτω από τους μηδέν βαθμούς Κελσίου. Επίσης, τα προστατεύει και η θερμότητα που παράγει το σώμα μας”, προσθέτει ο κ. Κανελλόπουλος.

 

1. ΞΗΡΟΦΘΑΛΜΙΑ

Η παγωνιά μπορεί να διαταράξει την όραση και να προκαλέσει ενοχλητικά συμπτώματα στα μάτια, παρόλο τους παραπάνω μηχανισμούς προστασίας που διαθέτουν αυτά. Η ξηροφθαλμία είναι μία από τις κυριότερες αιτίες. Παρότι τα μάτια παράγουν διαρκώς δάκρυα, αυτά στη συνέχεια εξατμίζονται, οπότε τα μάτια πρέπει να ανανεώνουν συνεχώς τις παραγόμενες ποσότητες. Ο παγωμένος αέρας, όμως, επιταχύνει την εξάτμιση των δακρύων, με συνέπεια; Η ξηροφθαλμία να είναι πολύ πιο συχνή τον χειμώνα απ’ ό,τι τους άλλους μήνες του χρόνου. Αυτό το έχει δείξει και μια μελέτη που δημοσιεύθηκε πριν από λίγα χρόνια στο επιστημονικό περιοδικό Ophthalmology.

Αλλά και η μειωμένη υγρασία στους εσωτερικούς χώρους -που θερμαίνονται με συστήματα κεντρικής θέρμανσης τον χειμώνα- μπορεί να εντείνει την ξηροφθαλμία. Αυτή η ξηροφθαλμία όμως δεν είναι απλώς μια ενοχλητική κατάσταση που κάνει τα μάτια να κοκκινίζουν. Επιπλέον, μπορεί να προκαλέσει: -ανυπόφορο κνησμό (φαγούρα),- αίσθημα καύσου (κάψιμο) στα μάτια, -να κάνει τα βλέφαρα να «κολλάνε» μεταξύ τους, και να- προκαλεί μια αίσθηση σαν να υπάρχει ξένο σώμα μέσα στο μάτι.

Πώς θα προστατευτείτε από την ξηροφθαλμία;

Ο κ. Κανελλόπουλος συνιστά να αποφεύγετε τις συνθήκες που την ευνοούν. Με άλλα λόγια:

-Το στέγνωμα των μαλλιών με το πιστολάκι, για παράδειγμα, είναι μία τέτοια συνθήκη, κυρίως όταν ο ζεστός αέρας κατευθύνεται στο πρόσωπό σας. Ιδανικά πρέπει να αφήνετε τα μαλλιά σας τυλιγμένα με μία πετσέτα, για να στεγνώσουν μόνα τους.

–Καλό είναι επίσης να ρυθμίζετε σε σχετικά χαμηλή θερμοκρασία τον θερμοστάτη του καλοριφέρ.  Όταν έξω έχει παγωνιά, μια θερμοκρασία 19-20 βαθμών Κελσίου είναι πολύ καλή για να αισθάνεστε άνετα τις ώρες που είστε ξύπνιοι. Όταν πάτε για ύπνο, χαμηλώστε τη θερμοκρασία ακόμα 1-2 βαθμούς.

-Από την ξηροφθαλμία θα σας προστατεύσει επίσης και τό να φοράτε οστατευτικά γυαλιά στους υπαίθριους χώρους, κυρίως όταν φυσάει δυνατός αέρας. Δεν είναι τυχαίο ότι οι σκιέρ φορούν γυαλιά που μοιάζουν με μάσκα, για να καλύπτουν τα μάτια τους και από τα πλάγια όταν κατεβαίνουν με ταχύτητα μία πλαγιά. Αν δεν έχετε τέτοιου είδους προστατευτικά γυαλιά και το επιτρέπει ο φωτισμός, να φοράτε γυαλιά ηλίου.

Τεχνητά δάκρυα- Φακοί επαφής

-Αν νιώθετε ότι τα μάτια σας είναι ξηρά, ρωτήστε τον οφθαλμίατρό σας αν μπορείτε να βάλετε τεχνητά δάκρυα. Αυτά συμπληρώνουν τα φυσικά δάκρυα και μπορεί να χρησιμοποιηθούν αρκετές φορές την ημέρα. Να τα χρησιμοποιείτε πριν βγείτε στο κρύο.

-Καλό είναι επίσης όταν έχει παγωνιά να μην φοράτε πολύ τους φακούς επαφής σας, διότι εμποδίζουν τα δάκρυα να υγράνουν την επιφάνεια των ματιών. Αν εξάλλου νιώθετε πώς ο αέρας στο σπίτι σας είναι πολύ ξηρός, ίσως πρέπει να χρησιμοποιήσετε έναν υγραντήρα ή βρεγμένες πετσέτες πάνω στο καλοριφέρ.

Κι αν η ξηροφθαλμία δεν οφείλεται στο κρύο ή την κεντρική θέρμανση;

Τότε να θυμάστε πώς η ξηροφθαλμία δεν οφείλεται πάντοτε στο ψύχος και την κεντρική θέρμανση τον χειμώνα. Μερικές φορές έχει υποκείμενες ιατρικές αιτίες, τις οποίες μόνο ο γιατρός μπορεί να διαγνώσει. Αν δοκιμάσετε τα μέτρα αυτοβοήθειας που προαναφέραμε αλλά δεν δείτε βελτίωση, τότε

“ καλό είναι να μιλήσετε πάλι με τον οφθαλμίατρό σας για να σάς πει τί πρέπει να κάνετε”, συνιστά ο κ. Κανελλόπουλος. Μην ξεχνάτε ότι στις πιθανές ιατρικές αιτίες της χειμερινής ξηροφθαλμίας συμπεριλαμβάνονται επίσης και “το σύνδρομο Sjögren, διάφορες λοιμώξεις των ματιών, η έλλειψη βιταμίνης Α, η ανεπάρκεια των μεϊβομιανών αδένων των ματιών κ.ά.”.

2. Μήπως στο κρύο “τρέχουν” και τα μάτια σας;

Ωστόσο, η ξηρότητα δεν είναι το μοναδικό πρόβλημα που μπορεί να προκαλέσει ο χειμώνας στα μάτια. Μερικές φορές, τα μάτια «τρέχουν» ανεξέλεγκτα όταν βγαίνετε στον παγωμένο αέρα. Ποιά είναι η αιτία; Η υπερβολικά αυξημένη παραγωγή δακρύων, καθώς οι δακρυϊκοί αδένες προσπαθούν να τα διατηρήσουν επαρκώς ενυδατωμένα.

Και σε αυτή την περίπτωση, η κατάσταση μπορεί να αντιμετωπιστεί όπως η ξηροφθαλμία.

3. Φωτοκερατίτιδα

Νά, ένα άλλο πιθανό πρόβλημα των ματιών τον χειμώνα. Πρόκειται  δηλαδή για το έγκαυμα στον κερατοειδή που προκαλείται από βλάβη των κυττάρων του κερατοειδούς εξαιτίας της υπεριώδους ακτινοβολίας του ηλίου. Η φωτοκερατίτιδα είναι πιο συχνή σε όσους βγαίνουν στα χιόνια χωρίς γυαλιά ηλίου, καθώς το χιόνι αντανακλά σε σημαντικό βαθμό την UV ακτινοβολία. Η φωτοκερατίτιδα είναι πάρα πολύ επώδυνη και μπορεί να προκαλέσει θόλωμα της όρασης. Συνήθως, όμως, οι συνέπειες αυτές είναι παροδικές (κατά κανόνα υποχωρούν σε 1-2 μέρες), εφόσον διακόψετε αμέσως την έκθεση των ματιών σας στην UV.

4. Χρειάζεται να μείνετε για πολλή ώρα στο ψύχος;

Αν ναι, τότε ένας άλλος κίνδυνος που καραδοκεί είναι οι αλλαγές στην όραση λόγω συστολής των αιμοφόρων αγγείων των ματιών. Στις αλλαγές που μπορεί να παρατηρήσετε συμπεριλαμβάνονται θόλωμα της όρασης και διπλωπία (θα τα βλέπετε όλα διπλά).  “Αν παρατηρήσετε κάτι τέτοιο μετά από παραμονή επί αρκετή ώρα σε θερμοκρασίες γύρω στο μηδέν, πρέπει να μεταβείτε σε έναν θερμαινόμενο χώρο”, τονίζει ο κ. Κανελλόπουλος.  Αν πάλι, μέσα σε μισή ώρα “ η όρασή σας δεν έχει επανέλθει στο φυσιολογικό, πρέπει να συμβουλευθείτε έναν οφθαλμίατρο”.

Να θυμάστε

“Ο γενικός κανόνας είναι πώς πρέπει να αξιολογείται κάθε οφθαλμολογικό πρόβλημα που είναι επίμονο και δεν βελτιώνεται καθώς περνά η ώρα”, τονίζει ο ειδικός. “Αν και πολλά από τα ύποπτα συμπτώματα υποχωρούν καθώς αυξάνεται η θερμοκρασία, μπορεί να αποδειχθούν επικίνδυνα εάν έχουν κάποια άγνωστη, υποκείμενη αιτία που δεν οφείλονται στην παγωνιά”.

Ευχαριστούμε τον δρ Αναστάσιο -Ι. Κανελλόπουλο, MD Χειρουργό -Οφθαλμίατρο, ιδρυτή και επιστημονικό διευθυντή της μονάδας Ημερήσιας Νοσηλείας, LaserVision στην Αθήνα, και Καθηγητής Οφθαλμολογίας του Πανεπιστημίου NYU της Νέας Υόρκης, για τις πληροφορίες που μας έδωσε.

 

 

Μαρία Ορφανίδου