Η διατροφή μας σήμερα  

Νέες επιστημονικές τάσεις  αλλάζουν τον τρόπο διατροφής  μας. Γιατί;

Σίγουρα θα έχετε ακούσει τον όρο “ισορροπημένη διατροφή”.  Ξέρετε, όμως, τί περιλαμβάνει αυτή η διατροφή και αν είναι ίδια για όλους; Έτσι, με αφορμή  την τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα Διατροφής το ερώτημα αυτό αποκτά φέτος ιδιαίτερη σημασία, καθώς ζούμε πια σε μια εποχή όπου σχεδόν καθημερινά εμφανίζονται νέες δίαιτες, καινούρια διατροφικά trends και πολλές αντικρουόμενες συμβουλές. Όπως εξηγεί η δρ Ιωάννα Μαρία Καραγκούνη, Μοριακή Βιολόγος, Διατροφογενετιστής και Σύμβουλος Εξατομικευμένης Διατροφής της DNA Care,“η βάση μιας υγιεινής διατροφής παραμένει κοινή. Όμως, οι πραγματικές ανάγκες κάθε ανθρώπου δεν είναι απαραίτητα ίδιες. Το φετινό, λοιπόν, μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Διατροφής από τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών,“Innovate today. Νourish tomorrow.”, αναδεικνύει όχι μόνο τη σημασία της επιστήμης αλλά και της καινοτομίας για ένα καλύτερο διατροφικό μέλλον. Όσον αφορά στο ατομικό επίπεδο, η εξέλιξη της επιστήμης της διατροφής μάς βοηθά παράλληλα να κατανοούμε καλύτερα γιατί μια γενική διατροφική σύσταση μπορεί να χρειάζεται να εφαρμόζεται διαφορετικά από άνθρωπο σε άνθρωπο”.

 

Επάρκεια, ισορροπία, μέτρο και ποικιλία

Με τις παραπάνω λέξεις ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνοψίζει τις βασικές αρχές της σωστής και ισορροπημένης διατροφής. Αρχές που μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κάποια νέα επιστημονική ανακάλυψη που να τις καταργεί.. Στην πράξη, λοιπόν, ένα υγιεινό διατροφικό πρότυπο στηρίζεται στην ποικιλία τροφίμων και δίνει έμφαση σε φρούτα, λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής άλεσης και άλλες -όσο το δυνατόν λιγότερο επεξεργασμένες επιλογές- περιορίζοντας παράλληλα την υπερβολική πρόσληψη αλατιού, ελεύθερων σακχάρων και ανθυγιεινών λιπαρών.

Το ισορροπημένο, όμως, δεν σημαίνει και πανομοιότυπο. Η ηλικία, η φυσική δραστηριότητα, το ιατρικό και διατροφικό ιστορικό, οι καθημερινές συνήθειες, οι προτιμήσεις και οι διαφορετικές φάσεις της ζωής διαμορφώνουν διαφορετικές ανάγκες. Για παράγδειγμα, δηλαδή, άλλη προσέγγιση μπορεί να απαιτεί η διατροφή παιδιών και εφήβων και άλλη η διατροφή κατά την εμμηνόπαυση. Εδώ επομένως αποκτά αξία η εξατομικευμένη διατροφή.

 

Εξατομικευμένη διατροφή

Αντί για ένα ακόμη έτοιμο διαιτολόγιο που εφαρμόζεται οριζόντια, η λογική της εξατομίκευσης ξεκινά από την αξιολόγηση του ίδιου του ανθρώπου. Ένα διατροφικό πλάνο μπορεί να λαμβάνει υπόψη το ιστορικό του, την σωματοδομή και, όπου απαιτείται, βιοχημικές παραμέτρους, τον τρόπο ζωής, τις συνήθειες και τους προσωπικούς του στόχους, είτε αυτοί αφορούν την ευεξία είτε τη διαχείριση βάρους.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία σήμερα, όταν η πληροφορία γύρω από τη διατροφή είναι περισσότερη από ποτέ, αλλά όχι πάντα αξιόπιστη. Για παράδειγμα, αυθαίρετοι αποκλεισμοί τροφίμων, αυτοδιαγνώσεις για τροφικές δυσανεξίες ή αυστηρά προγράμματα που υπόσχονται γρήγορες λύσεις μπορούν να οδηγήσουν σε περιττούς περιορισμούς. Αντίστοιχα, όταν η σχέση με το φαγητό γίνεται δύσκολη ή προβληματική, η κατάλληλη διατροφική υποστήριξη σε διατροφικές διαταραχές απαιτεί εξειδικευμένη προσέγγιση και δεν μπορεί να αντικατασταθεί από γενικές συμβουλές στο διαδίκτυο. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται και η διατροφογενετική.

Διατροφογενητική

Είναι ο επιστημονικός κλάδος που εξετάζει πώς γενετικές διαφοροποιήσεις μπορούν να σχετίζονται με την απόκριση του οργανισμού σε συστατικά της διατροφής. Ένα διατροφικό τεστ DNA επομένως μπορεί να προσθέσει πληροφορίες για συγκεκριμένες γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με τον μεταβολισμό ή την απόκριση σε επιμέρους διατροφικούς παράγοντες. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι το DNA μπορεί από μόνο του να μας υποδείξει μια “ιδανική δίαιτα”.

Τα γονίδια αποτελούν μόνο ένα μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης εικόνας. Η καθημερινή διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, ο ύπνος, το στρες, το περιβάλλον και το ιατρικό ιστορικό αλληλεπιδρούν μεταξύ τους. Τα τελευταία χρόνια, αυξανόμενο επιστημονικό ενδιαφέρον συγκεντρώνει και το εντερικό μικροβίωμα, καθώς η σύνθεση και η λειτουργία του συνδέονται με διαφορετικές πτυχές της πέψης, του μεταβολισμού και της υγείας.

Να θυμάστε

–Ένα διατροφικό τεστ DNA μπορεί να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για συγκεκριμένες γενετικές παραλλαγές που σχετίζονται με τον μεταβολισμό και την απόκριση του οργανισμού σε επιμέρους διατροφικούς παράγοντες. Οι πληροφορίες αυτές, ωστόσο, αποκτούν ουσιαστική αξία όταν ερμηνεύονται σωστά και σε συνδυασμό με τη συνολική εικόνα του κάθε ανθρώπου.

-Η αξία ενός διατροφογενετικού τεστ δεν βρίσκεται μόνο στις πληροφορίες που παρέχει, αλλά κυρίως στον τρόπο με τον οποίο αυτές ερμηνεύονται. Ένα μεμονωμένο γενετικό εύρημα δεν αρκεί για να καθορίσει από μόνο του μια διατροφική σύσταση που, χωρίς την καθοδήγηση και του κατάλληλα καταρτισμένου ειδικού, μπορεί εύκολα να οδηγήσει σε λανθασμένα συμπεράσματα ή περιττούς διατροφικούς περιορισμούς.

-Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να δώσει μεγαλύτερη βαρύτητα από όση χρειάζεται σε μια γενετική προδιάθεση και να αποκλείσει τρόφιμα που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει λόγος να αποφεύγει. Ή, αντίθετα, να παραβλέψει παράγοντες που έχουν μεγαλύτερη σημασία για τη δική του περίπτωση.

–Ο ρόλος του ειδικού είναι να συνδυάσει τα γενετικά δεδομένα με το ιατρικό και διατροφικό ιστορικό, τις συνήθειες και τον τρόπο ζωής, ώστε τα αποτελέσματα να μεταφραστούν σε ασφαλείς, τεκμηριωμένες και πραγματικά εξατομικευμένες διατροφικές συστάσεις.

Ευχαριστούμε τη δρ Ιωάννα Μαρία Καραγκούνη, Μοριακή Βιολόγο, Διατροφογενετιστή και Σύμβουλο Εξατομικευμένης Διατροφής της  DNA Care, για τις πληροφορίες που μας έδωσε.

 

 

Μαρία Ορφανίδου