Ξαφνικά… έχασα τη μάνα μου! Πώς θα το ξεπεράσω;

Τα στάδια προσαρμογής σε περίοδο πένθους

Το πένθος δεν είναι μια γραμμική διαδικασία ούτε ακολουθεί αυστηρούς κανόνες. Αλλά πρόκειται για μια εσωτερική πορεία προσαρμογής στην απουσία, όπου ο άνθρωπος καλείται να επανανοηματοδοτήσει τη ζωή του χωρίς το οικείο του πρόσωπο που μόλις χάθηκε. Η αρχική αντίδραση συχνά χαρακτηρίζεται από σοκ και άρνηση. Μια ψυχική δηλαδή “αναισθησία” που λειτουργεί προστατευτικά, μιας και το μυαλό δυσκολεύεται να αποδεχθεί την πραγματικότητα ενώ ο πόνος μπορεί να μοιάζει ανυπόφορος. Για εσένα, λοιπόν, που βρίσκεσαι σε αυτή την κατάσταση τί θα μπορούσε άραγε να σε βοηθήσει; Την απάντηση δίνει η κα  Μαριάννα Αναγνωστοπούλου, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια, Υπ. Ψυχολογικής Υπηρεσίας – ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ, εξηγώντας ότι “ Η διαχείριση της απώλειας δεν σημαίνει λήθη. Σημαίνει την ενσωμάτωση της απώλειας στη ζωή με έναν τρόπο που επιτρέπει τη συνέχιση της καθημερινότητας και των σχέσεων. Η αναζήτηση νοήματος, η έκφραση των συναισθημάτων μέσω λόγου ή δημιουργίας και η φροντίδα του εαυτού αποτελούν βασικούς άξονες αυτής της πορείας. Όταν ο πόνος γίνεται δυσβάσταχτος ή παρατεταμένος, τότε η επαγγελματική υποστήριξη από κάποιον ειδικό Ψυχικής υγείας μπορεί να προσφέρει έναν ασφαλή χώρο επεξεργασίας. Το πένθος είναι μια βαθιά προσωπική εμπειρία, αλλά δεν χρειάζεται να βιώνεται σε απομόνωση. Με σεβασμό, λοιπόν, στον μοναδικό ρυθμό κάθε ανθρώπου, η κατανόηση, η ενσυναίσθηση και η ψυχική φροντίδα μπορούν να μετατρέψουν τον πόνο σε μια διαδικασία εσωτερικής αναδόμησης και σταδιακής επανασύνδεσης με τη ζωή”.

 

Καθώς το σοκ υποχωρεί, αναδύονται έντονα συναισθήματα…

… όπως θλίψη, θυμός, ενοχή ή αίσθημα αδικίας. Αυτή η φάση συνοδεύεται συχνά από σωματικές αντιδράσεις, διαταραχές ύπνου και δυσκολία συγκέντρωσης. Ο καθένας τώρα μπορεί να αναζητά εξηγήσεις ή να στρέφεται νοερά στο «αν», στην προσπάθειά του να ελέγξει το ανεξέλεγκτο. Επίσης, τώρα είναι σημαντικό να αναγνωρίζεται ότι αυτές οι αντιδράσεις αποτελούν φυσιολογικές εκφράσεις του πένθους και όχι ένδειξη αδυναμίας.

 

Στη συνέχεια, το πένθος μπορεί να πάρει τη μορφή…

… μιας βαθύτερης επεξεργασίας της απώλειας. Ο άνθρωπος τώρα  έρχεται αντιμέτωπος με το κενό που έχει δημιουργηθεί, βιώνοντας μοναξιά και αποπροσανατολισμό. Σε αυτή τη φάση, η ενσυναίσθηση από το περιβάλλον παίζουν καθοριστικό ρόλο. Η απλή, αυθεντική παρουσία, χωρίς βιαστικές συμβουλές ή συγκρίσεις, μπορεί να λειτουργήσει θεραπευτικά. Η αποδοχή του πόνου, χωρίς προσπάθεια εξάλειψής του, επιτρέπει σταδιακά τη συναισθηματική εκφόρτιση.

 

Η ξαφνική απώλεια

Συγκεκριμένα, η ξαφνική, «απροειδοποίητη» απώλεια ενός οικείου προσώπου αποτελεί μια από τις πιο αποδιοργανωτικές εμπειρίες για τον άνθρωπο, ο οποίος καλείται τώρα να κάνει τί;  Να επεξεργαστεί  μια κατάσταση μεγάλου σοκ, με έντονες εναλλαγές συναισθημάτων, όπου η επαναφορά στην «κανονικότητα» μπορεί να ακούγεται σαν ουτοπία.

 

Προσοχή!

Ιδιαίτερη σημασία έχει να κατανοηθεί ότι τα στάδια που ο καθένας χρειάζεται για να προσαρμοστεί στην όποια απώλεια, ακόμη και σ’ αυτή που ήρθε πιο απροειδοποίητα, δεν βιώνονται με την ίδια σειρά από όλους. Ένας άνθωπος, για παράδειγμα, μπορεί να λειτουργεί φαινομενικά επαρκώς, ενώ  ταυτόχρονα να νιώθει εσωτερική κατάρρευση.

 

Πώς μπορεί να βοηθηθεί ένας άνθρωπο σε περίοδο πένθους;

-Η ακρόαση χωρίς κριτική, τόσο από τον ίδιο τον εαυτό του όσο και από τους άλλους, δημιουργεί τις συνθήκες ώστε ο πόνος να εκφραστεί και να μετασχηματιστεί.

-Στο παραπάνω πλαίσιο, η ψυχική ανθεκτικότητα δεν νοείται ως απουσία πόνου, αλλά ως ικανότητα συνύπαρξης με την απώλεια και σταδιακής προσαρμογής στη νέα πραγματικότητα.

-Η παραπάνω διαδικασία απαιτεί χρόνο, επαναλαμβανόμενη φροντίδα και ένα υποστηρικτικό πλαίσιο. Όλες δηλαδή τις συνθήκες εκείνες που θα βοηθήσουν την ανθρώπινη ευαλωτότητα να αποκατασταθεί γρήγορα και  χωρίς πίεση. Αλλά κυρίως με σεβασμό απέναντι στους προσωπικούς ρυθμούς πένθους του κάθε ανθρώπου χωρίς εξιδανικεύσεις και απαιτήσεις.

 

Ευχαριστούμε την κα Μαριάννα Αναγνωστοπούλου, Ψυχολόγο-Ψυχοθεραπεύτρια, Υπ. Ψυχολογικής Υπηρεσίας – ΑμΚΕ ΙΑΣΙΣ .

 

 

Μαρία Ορφανίδου