Σπονδυλική στήλη σαν …κυπαρίσσι

Πώς  θα την προστατεύσουν  οι μαθητές;

Εκείνο που πρέπει να προσέχουν κυρίως γονείς και δάσκαλοι τώρα που άρχισαν τα σχολεία είναι να προσπαθούν να μάθουν στα παιδιά να μην καταπονούν το μυοσκελετικό τους, και κατά συνέπεια να εμφανίσουν πόνους στην σπονδυλική τους στήλη. Άλλωστε όπως επισημαίνει και ο Δρ Κωνσταντίνος Σταραντζής, Χειρουργός Σπονδυλικής Στήλης, Διευθυντής Τμήματος Σπονδυλικής Στήλης & Σκολίωσης στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών και Επιστημονικός Διευθυντής και Υπεύθυνος του Τμήματος Σπονδυλικής Στήλης της Osteon Orthopedic & Spine Clinic, “Το ποσοστό των μαθητών δημοτικού, γυμνασίου και λυκείου με πόνο σε κάποιο σημείο της σπονδυλικής στήλης ολοένα αυξάνεται. Προκαλείται από το φορτίο που δέχεται η υπό ανάπτυξη και συνεπώς ευάλωτη σε καταπονήσεις και τραυματισμούς σπονδυλική τους στήλη για μεγάλο χρονικό διάστημα, το οποίο επηρεάζει μυς, τένοντες και αρθρώσεις. Η πιο συχνή αιτία σε αυτές τις ηλικίες είναι τα… σχολικά σακίδια”.

 

Βαριές και ακατάλληλες σχολικές τσάντες

Για την ανάπτυξη μη ειδικού πόνου στη σπονδυλική στήλη και συχνότερα στη μέση ευθύνονται κυρίως οι βαριές, ακατάλληλες σχολικές τσάντες, ο τρόπος μεταφοράς τους και η κακή στάση του σώματος. Τα δυσανάλογα με το σώμα του παιδιού ή εφήβου γραφεία/θρανία, η καθιστική ζωή, η έλλειψη άσκησης και η παχυσαρκία είναι παράμετροι που επίσης συμβάλλουν.

“Ένα βαρύ σακίδιο πλάτης τραβάει το παιδί προς τα πίσω και αυτό για να αντισταθμίσει το βάρος σκύβει προς τα εμπρός ή κάμπτει την πλάτη του, αλλάζοντας τη φυσική όρθια  στάση. Επειδή το μεγαλύτερο βάρος βρίσκεται στον πάτο του σακιδίου, η πίεση αυξάνεται στις υποστηρικτικές δομές της σπονδυλικής στήλης οδηγώντας σε τραυματισμούς από καταπόνηση και πόνο στον αυχένα και στη μέση”, εξηγεί ο ειδικός.

 

Προσοχή!

Σύμφωνα με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, το βάρος του σακιδίου πλάτης δεν πρέπει να υπερβαίνει το 10% του σωματικού βάρους του χρήστη. Όταν είναι βαρύτερο, υπάρχουν επιπτώσεις στην ανάπτυξη των οστών, αλλά και στην κατανάλωση ενέργειας.

 

Οι περισσότεροι μαθητές κρατούν ακατάλληλα σακίδια

Δυστυχώς η πλειονότητα των παιδιών δεν κρατά σακίδια που έχουν βάρος ανάλογο προς το  σωματικό βάρος τους. Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Orthopaedic Surgery and Research έδειξε ότι πάνω από τους μισούς μαθητές μετέφεραν βάρος μεγαλύτερο από το συνιστώμενο – ακόμα και ίσο με το 15% του σωματικού βάρους. Μια άλλη μελέτη έδειξε ότι περίπου το 48,5% των μαθητών της πέμπτης τάξης και το 50% της έκτης τάξης δημοτικού μετέφερε σχολικές τσάντες που ζύγιζαν περισσότερο από το 10% του σωματικού τους βάρους. Τα παιδιά που σήκωναν το υψηλότερο βάρος ένιωθαν πάντα κουρασμένα. Το 64,6% είχε βιώσει περιστασιακό πόνου στη μέση κατά τη μεταφορά της τσάντας και το 11,4% ανέφερε συχνό πόνο σε αυτήν.

 

Κακή στάση του σώματος

Ο δεύτερος συχνότερος λόγος που προκαλεί πόνους στην πλάτη (από τον αυχένα έως τον κόκκυγα), πονοκεφάλους και κόπωση είναι η κακή στάση του σώματος. Μάλιστα, εάν δεν αντιμετωπιστούν αυτά τα συμπτώματα μπορεί να επιδεινωθούν με την πάροδο του χρόνου, οδηγώντας ενδεχομένως σε χρόνιο πόνο και άλλες επιπλοκές – ιδίως στα παιδιά /εφήβους με σκολίωση ή κύφωση.

 

Το σωστό σακίδιο πλάτης για παιδιά

Τι να προσέξετε , λοιπόν, όταν αγοράζετε στα παιδιά σας σακίδιο πλάτης; Στην περίπτωση αυτή το ζητούμενο είναι τα παιδιά  να διατηρήσουν την υγεία της σπονδυλικής τους στήλης. Επομένως, οι γονείς θα πρέπει να λαμβάνετε υπόψη σας τις παρακάτω παραμέτρους όταν αγοράζετε σχολικά σακίδια:

1. Μέγεθος

Τα υπερμεγέθη σακίδια είναι σε θέση να μεταφέρουν αντικείμενα  που δεν χρειάζονται, επιβαρύνοντας όμως έτσι την πλάτη των παιδιών. Επομένως,

• το πλάτος του σακιδίου θα πρέπει να είναι ίσο ή μικρότερο από τον κορμό του, και
• το μήκος του να μην υπερβαίνει το ύψος της μέσης.

2. Εργονομία 

• Οι φαρδιοί επενδεδυμένοι ιμάντες βοηθούν στην ομοιόμορφη κατανομή του βάρους στους ώμους και στη διατήρηση της καλής στάσης σώματος.
• Όταν η πλάτη του σακιδίου έχει επίσης επένδυση, η σπονδυλική στήλη προστατεύεται από τους κραδασμούς και τις αιχμηρές άκρες των βιβλίων που βρίσκονται μέσα σε αυτό.
• Τα σακίδια που έχουν πολλές θήκες και ιμάντες μέσης και στήθους επιτρέπουν καλύτερη κατανομή του βάρους και καλύτερη στάση σώματος, διασφαλίζοντας έτσι  τι; Την καλή στήριξη της σπονδυλικής στήλης από τους μυς και τους συνδέσμους και προλαμβάνοντας τραυματισμούς.

3. Συνολικό βάρος 

Ένα γεμάτο σακίδιο δεν πρέπει να υπερβαίνει το 10% του σωματικού βάρους του παιδιού. Εάν ο μαθητής ζυγίζει 40 κιλά, για παράδειγμα, το μέγιστο βάρος που θα πρέπει να κουβαλά με το σακίδιο πλάτης είναι 4 κιλά. Οι γονείς θα πρέπει να διδάσκετε στα παιδιά σας πώς:

• να γεμίζουν το σακίδιό τους, ώστε το βάρος να κατανέμεται σωστά (χρησιμοποιώντας κάθε θήκη εσωτερική και εξωτερική και όχι μόνο την κεντρική),
• να το σηκώνουν (με τα γόνατα λυγισμένα και κοντά στον κορμό τους),
• να μην το κρατούν ποτέ από την χειρολαβή, ούτε να το τοποθετούν στον έναν ώμο.

Καλή στάση του σώματος

Πώς να βοηθήσετε όμως τα παιδιά σας να έχουν καλή στάση σώματος; Προλαμβάνοντας την καταπόνηση της σπονδυλικής στήλης και του πόνου στον αυχένα και τη μέση. Για να το καταφέρετε, λοιπόν, αυτό θα πρέπει:

1. Να επιλέγετε γραφείο και καρέκλα αναλόγως του ύψους των παιδιών σας

Ιδανικά θεωρούνται:

• τα γραφεία/θρανία με ύψος που όταν ο χρήστης ακουμπά τα χέρια του στην επιφάνεια τους να σχηματίζεται ορθή γωνία όταν τα πόδια πατούν στο έδαφος,
• οι καρέκλες που επιτρέπουν στους μαθητές να κάθονται έχοντας τα πόδια τους στο πάτωμα και τα γόνατά τους σε γωνία 90 μοιρών, ενώ η σπονδυλική στήλη τους ακουμπά στην πλάτη της καρέκλας, ακολουθώντας τις φυσικές κλίσεις της.

2. Να επιλέγετε υπολογιστή με οθόνη στο σωστό ύψος

Για την αποφυγή καταπόνησης του αυχένα και της μέσης καλό είναι:

• να χρησιμοποιούνται επιτραπέζιοι υπολογιστές, με οθόνες τοποθετημένες στο ύψος των ματιών ή ελαφρώς κάτω από αυτό, και
• να μην επιλέγονται φορητοί υπολογιστές και να περιορίζεται η χρήση κινητών τηλεφώνων, διότι αφενός υποχρεώνουν σε υπερβολική κάμψη της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και αφετέρου χρησιμοποιούνται σε καναπέδες ή πολυθρόνες καταπονώντας τη οσφυϊκή περιοχή.

3. Να προτρέπετε τα παιδιά σας σε συχνά διαλείμματα και σε άσκηση

Η διακοπή της μελέτης και απομάκρυνση από το γραφείο για μερικά λεπτά ανά τακτά χρονικά διαστήματα και η εκτέλεση διατάσεων μπορούν να μειώσουν τη μυϊκή δυσκαμψία και να αποτρέψουν την καταπόνηση και εμφάνιση / επιδείνωση του πόνου στη σπονδυλική στήλη.

Μάλιστα, κάθε σωματική δραστηριότητα, από την απλούστερη έως την πιο απαιτητική, ωφελεί. Δυναμώνει τους μύες, αυξάνει τη ροή του αίματος σε αυτούς, ενισχύει την ευλυγισία, μειώνοντας έτσι τον κίνδυνο για τραυματισμούς και πόνο στη σπονδυλική στήλη.

Να θυμάστε ότι

“Κατά την παιδική και εφηβική ηλικία οι μαθητές αναπτύσσουν βασικές συνήθειες και συμπεριφορές. Αποκτώντας σταδιακά σωματικές ικανότητες, νέες δεξιότητες και γνώσεις του σωστού τρόπου φροντίδας του σώματός τους είναι σε θέση να προστατεύουν τη σπονδυλική τους στήλη – αρκεί να είναι σωστά εκπαιδευμένα. Η γνώση για τους κινδύνους και τους τρόπους προφύλαξης κατά τη διάρκεια της σχολικής ημέρας μπορεί να γίνει η ασπίδα προστασίας τους», συμβουλεύει ο δρ Σταραντζής.

Ευχαριστούμε τον Δρ Κωνσταντίνο Σταραντζή, Χειρουργό Σπονδυλικής Στήλης, Διευθυντή Τμήματος Σπονδυλικής Στήλης & Σκολίωσης στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών και Επιστημονικό Διευθυντή και Υπεύθυνο του Ττμήματος Σπονδυλικής Στήλης της Osteon Orthopedic & Spine Clinic, για τις πήροφορίες που μας έδωσε.

 

 

Μαρία Ορφανίδου