Υπονομεύεται η Υγεία στα σωφρονιστικά ιδρύματα

Ευρήματα από το έργο PARTNER

Κρίσιμα εμπόδια και βασικές ανισότητες στον τομέα της υγείας συνεχίζουν να βιώνουν οι άνθρωποι που ζουν σε συνθήκες κράτησης. Τι σημαίνει αυτό; Ότι απ’ τη μια η περιορισμένη πρόσβαση σε υγειονομικές υπηρεσίες και τα χαμηλά επίπεδα αλφαβητισμού υγείας, κι απ’ την άλλη οι ανεπαρκείς υποδομές υπονομεύουν την υγεία όσων βρίσκονται σε σωφρονιστικά καταστήματα στην Ελλάδα και σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Τι έρχεται, λοιπόν, να προσφέρει σε ολα αυτά το ευρωπαϊκό έργο PARTNER (Participatory Approach for Training, Empowerment, and Health Education Resources in Prisons) στο οποίο συμμετέχει από την Ελλάδα και το Ινστιτούτο Prolepsis; Να βελτιώσει τον αλφαβητισμό υγείας των κρατουμένων και των εργαζομένων στα σωφρονιστικά καταστήματα, ενισχύοντας έτσι μια πιο υγιή και καλύτερα ενημερωμένη κοινότητα μέσα στις φυλακές.

Τα ευρήματα ανέδειξαν κοινές προτεραιότητες Υγείας…

…για τους ανθρώπους που ζουν στη φυλακή: ψυχική υγεία και πρόληψη αυτοκτονιών, υγιεινή και πρόληψη λοιμώξεων, διατροφή, διαχείριση χρόνιων νοσημάτων, χρήση ουσιών, σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και παροχή πρώτων βοηθειών. Επισημάνθηκε ότι οποιαδήποτε εκπαίδευση υγείας μέσα στις φυλακές πρέπει να είναι διαδραστική, πρακτική και πολιτισμικά προσαρμοσμένη.

Από τον Μάιο έως τον Ιούλιο του 2025, οι εταίροι…

… του έργου PARTNER υλοποίησαν ομαδικές συναντήσεις για να μελετήσουν από κοινού και να διαμορφώσουν τις  κατάλληλες δράσεις και τα εργαλεία που θα εφάρμοζαν σε φυλακές τεσσάρων χωρών (Γαλλία, Ελλάδα, Ιταλία, Μολδαβία). Αυτό που διαπιστώθηκε ήταν ότι σε όλες τις χώρες οι προκλήσεις που αναδείχθηκαν ήσαν κοινές, όπως: υπερπληθυσμός, γραφειοκρατικές καθυστερήσεις, έλλειψη ιατρικού προσωπικού και υπερβολική εξάρτηση από φαρμακευτική αγωγή χωρίς ταυτόχρονη ψυχολογική υποστήριξη.

Μια κρατούμενη σε ελληνική φυλακή περιέγραψε…

… χαρακτηριστικά την κατάσταση: «Αν δεν πονάς πολύ, δεν πρόκειται να δεις γιατρό. Πρέπει να φωνάξεις για να σε ακούσουν». Άλλος έγκλειστος   περιέγραψε την ανάγκη αλληλοϋποστήριξης ανάμεσα στους κρατούμενους: «Ρωτάμε ο ένας τον άλλον τί (φάρμακο) να πάρουμε ή πώς να το βρούμε. Εμπιστεύομαι τον συγκρατούμενό μου περισσότερο από το ιατρείο».

Οι συνεδρίες συνδημιουργίας έφεραν στο επίκεντρο…

… όχι μόνο τις ανάγκες των κρατουμένων, αλλά και τις αντίστοιχες προκλήσεις του σωφρονιστικού προσωπικού. Ένας υπάλληλος σημείωσε: «Μας ζητούν να κάνουμε πρόληψη, αλλά τρέχουμε συνεχώς από το ένα επείγον περιστατικό στο άλλο. Δεν έχουμε χρόνο για τίποτε άλλο». Αναφέρθηκε, επίσης, η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού ψυχικής υγείας:«Δεν έχουμε ψυχολόγους για τακτικές συνεδρίες. Δίνουμε χάπια, αλλιώς δεν μπορούμε να ανταπεξέλθουμε».

Χρήσιμες γνώσεις

-Τα αποτελέσματα των συνεδριών θα αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού και εκπαιδευτικών εργαλείων. Στόχος είναι να ενισχυθεί ο αλφαβητισμός υγείας τόσο των κρατουμένων όσο και του σωφρονιστικού προσωπικού στην Ευρώπη.

-Το PARTNER είναι ένα τριετές ευρωπαϊκό έργο (01/10/2024 – 30/09/2027), χρηματοδοτούμενο από το πρόγραμμα ERASMUS+ της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συντονίζεται από το Πανεπιστήμιο της Πίζας (Ιταλία), και συμμετέχουν το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο του Μονπελιέ (Γαλλία), το Ινστιτούτο Prolepsis (Ελλάδα), το ASST Santi Paolo e Carlo (Ιταλία) και την Εθνική Διοίκηση Σωφρονιστικών Ιδρυμάτων της Μολδαβίας.

Μαρία Ορφανίδου